Tarih Bilimi Nedir 7

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cihetı gün, bu olaylarla alakadar bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya benibeşer-dışı ayrımı gözetmeksizin, mekân ve hengâm aralığının kestirildiği bir geçmiş hengâm dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan tarih, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her meydanın esbakini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki sav konusu başüstüneğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara ilişikli bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları hane önüne kırmızıınarak, mümkün başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir daha yaşanabilmesi gibi bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, salık alıntı vasıtasıyla fen edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cihetı gün çok daha geniş bir mana gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta giderek natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden özge bir şey bileğildir.[5]