Tarih Bilimi Nedir 4

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin kenarı keşik, bu olaylarla müteallik bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut adam-dışı farkı gözetmeksizin, arz ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her vadiın maziini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii söz konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara bağlı bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları çekmece önüne aldatmaınarak, olası olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir daha evetşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki şerik zıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mealı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen alıntı aracılığıyla vukuf edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının kenarı keşik çok daha geniş bir meal hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca tedricen natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey değildir.[5]