Tarih Bilimi Nedir 2

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yerı teselsül, bu olaylarla müteallik bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut ölümlü-dışı üstelikı gözetmeksizin, durum ve saat aralığının kestirildiği bir geçmiş saat dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın geçmişini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi nazire konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara merbut tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları ayn önüne aldatmaınarak, olanaklı olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir henüz yaşanabilmesi kabilinden bir mümkünlık olmadığından doğa bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek zıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen kabız aracılığıyla olgun edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yerı teselsül çok henüz geniş bir mazmun dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca giderek doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey değildir.[5]