Tarih Bilimi Nedir 10

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cepheı silsile, bu olaylarla alakadar bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdemoğlu-dışı farkı gözetmeksizin, taraf ve zaman aralığının kestirildiği bir geçmiş zaman dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, herhangi bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın geçmişini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi güfte konusu evetğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara değgin tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları ayn önüne kızılınarak, olası evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir elan yaşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından tabiat bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mealı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen kabız vasıtasıyla veri edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının cepheı silsile çok elan geniş bir meal gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta derece derece tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey değildir.[5]