Tarih Bilimi Nedir 1

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin katı teselsül, bu olaylarla dayalı bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut adam-dışı başkalıkı gözetmeksizin, mahal ve ahit aralığının kestirildiği bir geçmiş ahit dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan tarih, rastgele bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her alanın evvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli hanek konusu başüstüneğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara üstüne tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları kaynak önüne tuzakınarak, olabilir başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir daha yaşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından doğa bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki ortak karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava alma kanalıyla bilgi edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının katı teselsül çok daha geniş bir deme hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gittikçe doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]