Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 8

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen yaratma şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, dikkat eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müntesip ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle alfabelan ve zamanla anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. Koşukler anne dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki dörtlüklere (üçlük yahut ikilik bile olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise yaratma dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

Koşuknün belli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir yaratma şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en kupkuru özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı itibarıyla bir sınırlama imkânsız.

Koşuklerin balaban çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde yaratmaın orospuı olurlar ve yaratmaın her kesimine hitap fail sanat adamılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir müzik türüdür. Koşukler çoğu öğün, bir natür vakaı ya da bir kahramanlık önsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, makam adlarının, ayrıca konuların da değişmiş olduğu görüldüğü midein, nerede doğduklarını saptamak meşakkatlileşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü türküler olarak dü fark yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı mideine düzlük uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise umumiyetle kumar havaları makam aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir keyif adı verilmektedir.

Türklerde çalışmalenen konulara göre bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına göre türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Huy türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Seremoni türküleri
İş türküleri
Içinlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Temsil türküleri
Huy ve efsanevi türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve ateşklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri