Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen cumhur şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişik eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle alfabelan ve zamanla anonimleabat bir nazım biçimidir. Yırler ana kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik de olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise cumhur dilinde “ilhak” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Yırnün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir cumhur şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. Kısaca hece nüshası itibarıyla bir sınırlama gerçekleşemez.

Yırlerin balaban çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Yırler bu şekilde cumhurın malı olurlar ve cumhurın her kesimine hitap eden sanatkârlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir musiki türüdür. Yırler çoğu kat, bir doğa vakaı evet da bir kahramanlık önsında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, nokta adlarının, ayrıca mevzuların da değiştiği görüldüğü dâhilin, nerede doğduklarını saptamak hızleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakarak usulsüz ve usullü koşukler olarak dü tefrik yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı dâhiline yer uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise umumiyetle piyes havaları nokta kırmızıır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir atmosfer adı verilmektedir.

Türklerde hizmetlenen konulara bakarak de sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Mevzularına bakarak koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Natür koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve bayrakaltı koşukleri
Resim koşukleri
İş koşukleri
Katlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Temaşa koşukleri
Huy ve efsanevi koşukleri
Zeybek ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve yaraklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri